…Öncelikle…
Ney başlangıç itibariyle zor bir sazdır.Fakat sesi elde ettikten sonra kolaydır.Aslında Türk müziğini kavrayabilme çabası bu sazı zorlaştırır.
Amacım kesinlikle bir şeyin ispatı değildir.Kimseye birşeyleri tek doğru olarak sunmuyorum.Bu işte öğrencilik hiç bitmez.Ben her zaman hocamın talebesiyim.Eskiden Ney hocaları talebesini “Sen artık neyzen oldun benim sana vebileceğim bir şey yok” diyerek imtihan ederlermiş. Eğer bir daha gelmezlerse bilinir ki o neyzen olamazmış.
Her zaman yeni şeyler öğrenmek lazım. Ben sadece ilmimin sadakasını verme çabasında olayım yeter. Bu paylaştıklarım sadece edindiğim birkaç tecrübeden ibarettir.
…Sabır…
Bilinenin aksine ben Ney üfleme bırakılınca gerilediğini düşünmüyorum.Herkesin başına, başlarda uzun uğraşlar sonucu elde ettiği sesi ertesi hafta, hatta ertesi günü bulamamak gelmiştir.Bu noktada biraz sabır gerekir işte. Birçok kişiden şöyle duydum “Bu neyi hergün çalışmak gerekiyormuş.Bir gün bile üflemezsen en başa geri dönüyormuşsun.Bize göre değil bu iş acayip sabır istiyor”.
Önemli olan bu Ney’i haftada bir de olsa arada bir eline alıp üflemek. Yani önemli olan uzun vadeli bir çalışmadır. Tabiki ilk hafta ses çıkarmakla uğraşıyor olacağınız için en az 4-5 gün yarım saat veya daha fazla çalışın. Sonraki haftalar kademeli olarak haftada bir güne dahi düşürebilirsiniz, size kalmış.
…Nota Bilgisi…
En başta lisede öğrendiğiniz nota bilgisi yeterli olacaktır.Fakat sesleri elde etmeye çalışırken bunları hiç düşünmeyin bile.Ses çıkarmak size fazlasıyla yetecektir.Daha sonraları Ney’deki notaların yerlerini bilmeniz size yetebilir.Daha sonra diyez ve bemol (arızalı) notaların ney üzerindeki yerlerini öğrenmek gerekecektir.
…Öğrencilik hiç bitmez…
Notaları öğrendiniz.Sesler oturdu.Artık elinize neyi alır almaz rahatlıkla ses çıkarıyorsunuz.O halde geç bile kaldınız.Hemen eser çalışmaya başlayın.Benim tavsiyem segah makamında teravih aralarında okunan salat-ı ümmiye’yi çalışmanız olacaktır. Çünkü eserin yarısı üç notadan ibarettir ve bu üç nota en kolay seslerdir
…Kendi sesinizi kaydedin…
İnsanlara ne duyurduğunuz önemli.Neyzenin amacı kendisinin duyduğu güzel nağmeleri başkasına duyurmaktır.Bir insan kendisi için neyzen olmaz.Dolayısıyla neyzenler üflerken alemden aleme de uçmazlar.Dinleyeni o alemlere götürme adına ızdırap çekerler. Neyzen kafasında zaten var olan bir nağmeyi veya sadâyı ney’e doğru aktarabilme ve bunu dinleyenlere ulaştırma çabası içinde olmalı.Bu nedenle kendi sesinizi kaydederek dinleyici kulağıyla kendinizi dinlemenizi tavsiye ederim.
Birçok neyzen kendisi dinlemeye bazen tahammül dahi edemez.Aslında bu iyi birşeydir. Sizin aşama kaydettiğinizi gösterir.Asıl kendinizi dinlediğinizde zevk almaktan korkun.
…Bol Bol dinleyin…
İyi neyzen olmanın yolu iyi taklit etmekten geçer.Bunun için iyi bir dinleyici olmanız gerekir.Niyazi Sayının kayıtlarını dinleye dinleye ezberleyin.Bir süre sonra siz farkına varmadan onun tavrını bile alabilirsiniz.Bunun yanında Necdet Yaşar, Tanbûri Cemil bey,Münir Nurettin Selçuk, Bekir Sıtkı Sezgin,Hâfız Kâni Karaca, Hâfız Sadettin Kaynak, Hâfız Sami, Hâfız Kemal’i (…vs.) arşivinizden eksik, kulağınızdan uzak etmeyin.
…Okuyuculuğunuzu Geliştirin…
Ney üflerken amaç insan sesini taklit etmektir. Çünkü yeryüzündeki en güzel enstruman insan sesidir.Dolayısıyla okuyuculuk neyzenliği ilerletir. Dikkat edin pek bilinmese de iyi neyzenler aslında iyi birer okuyucudurlar. Bu nedenle siz de çalabildiğiniz eserleri hem notasıyla hem de sözleriyle okumaya çalışın. Bu noktada okurken dikkat etmeniz gereken kafanızı ve çenenizi oynatmadan okumaya çalışmanızdır bu gırtlağınızın gelişmesine yardımcı olur.Hatta imkanınız varsa şan kursuna gidin.
…İyi Bir Hocaya Gidin…
Tavrı beğenilen tavsiye edilen bir hocadan imkanınız vaktiniz elverdiği sürece istifade etmeye çalışın. İyi bir hocayla kısa sürede çok mesafe kat edebilirsiniz.
Eğer devamlı gidemiyorsanız sesini kaydedip evde çalışın.Ama devamlı hoca değiştirmeyin.Çünkü bir neyzenin ak dediğine diğeri kara diyebilir.Bu da tavrınızı bozabilir. Yerinizde sayarsınız.
…Ney Alırken…
Tüm bunları ney’siz yapamazsınız tabi
Başlarken neye çok para vermeyin.Vereceğiniz para 100-150 lira arası olsun.Çünkü sesleri çıkarma aşamasında neyin iyi veya kötü olması size Bir şey kazandırıp kaybettirmez.Önemli olan neyin akordunun yerinde olması, ney’in diri gözükmesi, boğumlarının eşit olması, ney’in et kalınlığının normal olması ve Çapının baştan aşağıya eşit çapta olmasıdır.Ses çıkardıktan sonra arka deliği açtırmanız da sizin faydanıza olur.
www.neysadası.com
